ในยุคเปลี่ยนผ่านรัฐบาล จาก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา มาเป็นนายเศรษฐา ทวีสิน จากพรรคเพื่อไทย โครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure) ด้านต่างๆ ยังคงสานต่ออย่างต่อเนื่อง เช่น โครงการแลนด์บริดจ์ ชุมพร-ระนอง หรือเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC)

สำหรับภาคอีสาน นอกจากโครงการก่อสร้างทางรถไฟ สายบ้านไผ่-นครพนม ระยะทาง ๓๕๕ กิโลเมตร มูลค่าโครงการ ๖๖,๘๔๘.๓๓ ล้านบาท ที่กำลังก่อสร้าง คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี ๒๕๗๐ แล้ว คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ ช่วงขอนแก่น-หนองคาย ระยะทาง ๑๖๗ กิโลเมตร วงเงิน ๒๙,๗๔๘ ล้านบาท

เพียงแต่ว่า ครม. ให้กระทรวงคมนาคม ปรับเปลี่ยนรายละเอียดบางประการ เพื่อนำมาเสนอในที่ประชุม ครม.ใหม่อีกครั้ง เพราะแม้เห็นชอบในหลักการ แต่เรื่องความคุ้มค่าของการลงทุน ครม. ยังเห็นว่า ไม่อยู่ในจุดที่รู้สึกว่าให้ไปต่อได้ เช่น ความเหมาะสมของสถานีที่กำหนดไว้ ๑๔ สถานี และการวางแผนต่อลงไปถึงภาคใต้

อีกด้านหนึ่ง นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี และ รมว.คลัง ร่วมกับ นายสอนไซ สีพันดอน นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) เปิดสถานีรถไฟเวียงจันทน์ (คำสะหวาด) เมื่อวันที่ ๓๐ ตุลาคม ๒๕๖๖ รอเพียงแค่เปิดให้บริการรถไฟเต็มรูปแบบ คาดว่าจะมีผู้โดยสารใช้บริการราว ๗,๕๐๐ คนต่อวัน

สถานีรถไฟเวียงจันทน์ (คำสะหวาด) เป็นส่วนต่อขยายจากทางรถไฟสายหนองคาย-ท่านาแล้ง ถึงบ้านคำสะหวาด ระยะทาง ๗.๕ กิโลเมตร โดยสำนักงานความร่วมมือพัฒนาเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน (องค์การมหาชน) หรือ NEDA ให้การสนับสนุนเงินกู้แก่กรมรถไฟ กระทรวงโยธาธิการและขนส่ง สปป.ลาว กว่า ๙๐๐ ล้านบาท

แม้ว่าสถานีรถไฟเวียงจันทน์ จะอยู่คนละฝั่งกับสถานีนครหลวงเวียงจันทน์ ของโครงการรถไฟลาว-จีน และใช้ขนาดรางต่างกัน แต่ก็มี ท่าเรือแห้ง (Dry Port) ท่านาแล้ง และเวียงจันทน์โลจิสติกส์พาร์ค ขนถ่ายตู้คอนเทนเนอร์ระหว่างรางรถไฟของไทยขนาด ๑ เมตร ที่ขนส่งผ่านสะพานมิตรภาพแห่งที่ ๑ กับรางรถไฟของจีน ขนาด ๑.๔๓๕ เมตร 

ถึงรางไม่เชื่อมต่อกัน แต่การขนถ่ายตู้คอนเทนเนอร์ก็ถือเป็นการสร้างงาน สร้างรายได้ให้แก่ สปป.ลาว ระหว่างรอโครงการสะพานคู่ขนานสะพานมิตรภาพไทย-ลาว ที่จะมีทั้งรางขนาด ๑ เมตร ของรถไฟไทย และรางขนาด ๑.๔๓๕ เมตรของรถไฟจีน เชื่อมต่อกับโครงการรถไฟความเร็วสูง กรุงเทพฯ-หนองคาย ช่วงนครราชสีมา-หนองคายในอนาคต

ปัจจุบัน การพัฒนาระบบรางของ สปป.ลาวมีความก้าวหน้าไปมาก นับตั้งแต่การเปิดเส้นทางโครงการรถไฟลาว-จีน เมื่อวันที่ ๓ ธันวาคม ๒๕๖๔ เชื่อมต่อระหว่างนครหลวงเวียงจันทน์ สปป.ลาว กับเมืองคุนหมิง มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน ระยะทาง ๑,๐๓๕ กิโลเมตร ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้ สปป.ลาวพัฒนาแบบก้าวกระโดด

ขณะเดียวกัน วิทยาลัยเทคนิควิชาชีพการรถไฟ (LRVTC) ซึ่งตั้งอยู่ที่หลัก ๑๖ ใกล้สนามกีฬาแห่งชาติลาวแห่งใหม่ เพิ่งเปิดรับนักเรียนชุดแรก ๓๖๐ คนไปเมื่อวันที่ ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ หลังส่งอาจารย์ในวิทยาลัยเทคนิคจากแขวงต่างๆ ๔๐ คน เข้าศึกษาที่วิทยาลัยเทคนิคและอาชีวศึกษาการรถไฟคุนหมิง (KRVTC) แล้วกลับมาเป็นอาจารย์ชุดแรก

วิทยาลัยแห่งนี้สร้างขึ้นบนพื้นที่กว้าง ๑๔ เฮกตาร์ (๘๗.๕ ไร่) และได้รับทุนสนับสนุนจากรัฐบาลจีน มุ่งหวังที่จะป้อนตลาดแรงงานเข้ามาเป็นบุคลากรรถไฟลาว-จีนเพิ่มเติม จากเดิมรถไฟลาว-จีนมีพนักงานลาวประมาณ ๑ ใน ๓ ของบุคลากรทั้งหมด โดยมีชาวจีนเป็นพี่เลี้ยง แต่ต่อไปจะมีพนักงานลาวทั้งหมด จึงยังมีความต้องการแรงงานเพิ่มเติม

ที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่ง คือ โครงการทางรถไฟลาว-เวียดนาม ระยะทางรวม ๕๕๔.๗ กิโลเมตร มูลค่าการลงทุน ๕ พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เป็นอีกโครงการที่รัฐบาล สปป.ลาวตั้งใจจะเปลี่ยนจากประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล เป็นประเทศที่สามารถเชื่อมต่อตลาดการค้าไปอีกหลายประเทศ จาก Landlocked สู่ Land Link 

เมื่อไม่นานมานี้กระทรวงคมนาคมเวียดนามเพิ่งอนุมัติให้กิจการร่วมทุนระหว่างบริษัทปิโตรเลียม เทรดดิ้งลาว และบริษัทแดวก๋า กรุ๊ป ก่อสร้างทางรถไฟหวุงอ๋าง-เติ่นเอิบ-มุยา ชายแดนลาว-เวียดนามระยะทาง ๑๐๓ กิโลเมตร

เส้นทางรถไฟดังกล่าวมีจุดเริ่มต้นจากท่าเรือน้ำลึกหวุงอ๋าง จังหวัดฮาติงห์ ผ่านเมืองเติ่นเอิบ ถึงเมืองมุยา ชายแดนลาว-เวียดนาม มูลค่าการลงทุนประมาณ ๑,๑๒๐ ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายใต้สัมปทานในรูปแบบการร่วมทุนระหว่างภาครัฐและเอกชน (Public Private Partnership) หรือ พีพีพี คาดว่าเริ่มก่อสร้างในปี ๒๕๖๗ แล้วเสร็จปี ๒๕๗๑

ก่อนหน้านี้ บริษัทปิโตรเลียม เทรดดิ้งลาวในเครือพงสะหวันกรุ๊ป ได้รับสัมปทานพัฒนาเส้นทางรถไฟลาว-เวียดนาม เริ่มต้นจากโครงการเวียงจันทน์ โลจิสติกส์ ปาร์ค นครหลวงเวียงจันทน์ ขนานไปตามแนวถนนสาย ๑๓ (ใต้) ผ่านแขวงบอลิคำไซ เมืองท่าแขก แขวงคำม่วน ก่อนเข้าสู่ประเทศเวียดนาม ระยะทาง ๒๕๐ กิโลเมตร แล้วไปยังท่าเรือหวุงอ๋าง 

โดยเมื่อวันที่ ๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๖ บริษัท ปิโตรเลียม เทรดดิ้งลาว ได้เซ็นสัญญากับบริษัท Yooshin Engineering Corporation และการรถไฟแห่งชาติเกาหลีใต้ เพื่อร่วมกันสำรวจและออกแบบ คาดว่าจะใช้เงินลงทุน ๒ พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ คาดว่าแล้วเสร็จและเปิดให้บริการในปี ๒๕๗๑

คนไทยอาจมองว่า โครงการรถไฟลาว-เวียดนาม เป็นเรื่องไกลตัว แต่เมื่อมองถึงยุทธศาสตร์การเชื่อมโยง พบว่าเมืองท่าแขก แขวงคำม่วน ซึ่งเป็นทางผ่านของรถไฟสายนี้ อยู่ตรงข้ามกับจังหวัดนครพนม โดยมีสะพานมิตรภาพแห่งที่ ๓ เชื่อมกันระหว่างสองประเทศ และกำลังก่อสร้างทางรถไฟสายบ้านไผ่-นครพนม

จากประสบการณ์ที่เคยสั่งของออนไลน์ผ่านแพลตฟอร์มหนึ่ง ส่งมาจากเมืองเซินเจิ้น มณฑลกวางตุ้ง ผ่านรถบรรทุกคอนเทนเนอร์ พบว่าออกจากศูนย์คัดแยกสินค้าเซินเจิ้น ประมาณตีสามของวันแรก เช้าวันที่สองถูกส่งมอบให้บริษัทขนส่ง กระทั่ง ๒ ทุ่มผ่านการตรวจสอบโดยศุลกากร แล้วเดินทางผ่านเวียดนาม ลาว ถึงไทยค่ำวันที่สาม

โดยพบว่าระยะทางจากเมืองเซินเจิ้น มายังจังหวัดมุกดาหาร ประมาณ ๒,๐๐๐ กิโลเมตร พอกับระยะทางจากอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ไปยังอำเภอสุไหงโก-ลก จังหวัดนราธิวาส หากไม่หยุดพักจะใช้เวลาประมาณ ๓๐ ชั่วโมง

ทางรถไฟเวียดนามเชื่อมกับประเทศจีน ๒ แห่ง ได้แก่ เส้นทางฮานอย-หล่าวกาย ระยะทาง ๒๙๖ กิโลเมตร ไปยังนครคุนหมิง มณฑลยูนนาน และเส้นทางฮานอย-ดงดัง ระยะทาง ๑๖๓ กิโลเมตร ไปยังเมืองหนานหนิง เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง ซึ่งเป็นที่นิยมมากกว่า โดยกรุงฮานอยยังมีทางรถไฟเหนือ-ใต้ ไปยังนครโฮจิมินห์ ระยะทาง ๑,๗๒๖ กิโลเมตร

ก่อนหน้านี้เมื่อปี ๒๕๖๔ บริษัทลูกของการรถไฟเวียดนาม ร่วมกับบริษัทขนส่งจากประเทศอื่นๆ ทดลองขนส่งสินค้าทางรถไฟเที่ยวแรกจากสถานีรถไฟเยนเวียน กรุงฮานอย ประเทศเวียดนาม ไปยังประเทศเบลเยียม ก่อนส่งต่อรถบรรทุกไปยังประเทศเนเธอร์แลนด์ พบว่าใช้เวลาประมาณ ๒๕-๒๗ วัน เทียบกับขนส่งทางเรือใช้เวลา ๔๐-๔๕ วัน

ปัจจุบันการรถไฟเวียดนาม เดินหน้าขยายให้บริการขนส่งสินค้าไปยังประเทศต่างๆ อย่างต่อเนื่องโดยได้รับความร่วมมือจากการรถไฟประเทศจีน ให้การสนับสนุนทางด้านงบประมาณและตู้คอนเทนเนอร์เปล่า สามารถให้บริการขนส่งสินค้าข้ามประเทศไปยังประเทศจีน ยุโรป รัสเซีย เอเชียกลาง และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

หากโครงการรถไฟลาว-เวียดนาม และโครงการทางรถไฟบ้านไผ่-นครพนม ก่อสร้างแล้วเสร็จ ไทยและ สปป.ลาวจะมีศักยภาพในการเชื่อมโยงระหว่างสองฝั่งแม่น้ำโขงผ่านสะพานมิตรภาพแห่งที่ ๓ (นครพนม-คำม่วน) ซึ่งเส้นทางรถไฟไทยเชื่อมโยงไปยังประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ รวมทั้งท่าเรือแหลมฉบังในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC)

ขณะที่ Dry Port ท่านาแล้ง และเวียงจันทน์โลจิสติกส์พาร์ค จะเป็นประตูสำคัญของสินค้าจีนที่ขนส่งทางรถไฟ ระหว่างท่าเรือน้ำลึกหวุงอ๋าง เวียดนาม หรือลงไปยังประเทศไทย ต่อเนื่องมาเลเซีย และสิงคโปร์

ถึงกระนั้น เวลานี้ สปป.ลาวกำลังประสบปัญหาเงินกีบที่อ่อนค่า อัตราเงินเฟ้อเพิ่มสูงขึ้น ขณะที่รัฐบาลพยายามดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศในห้วงเวลาที่เศรษฐกิจโลกย่ำแย่จากภาวะสงครามและเงินเฟ้อ ต้องดูว่าโครงการรถไฟลาว-เวียดนาม จะสัมฤทธิ์ผลหรือไม่ จึงจะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการขนส่งของภูมิภาคนี้

นสพ.โคราชคนอีสาน ฉบับพิเศษ ปีที่ ๔๙ ฉบับที่ ๒๗๕๙ วันที่ ๑๕ เดือนพฤศจิกายน - วันที่ ๑๔ เดือนธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๖