ภาวะที่ “มะนาวแพง” ลูกละเกือบ ๑๐ บาทก็มี ทำเอาคนเปรี้ยวอย่างเราๆ แทบจะร้องกรี๊ด มีอยู่ช่วงหนึ่งที่มะนาวก็แพงแบบนี้ ทำเอากิ่งพันธุ์มะนาวขายดีเป็นเทน้ำเทท่า และทุกบ้านแทบจะมีต้นมะนาวเป็นของตัวเอง แม้จะไม่ทั้งหมด แต่ว่าด้วยเรื่อง “มะนาวถูก” หรือ “มะนาวแพง” เหมือนจะวนไปเวียนมาเป็นเช่นนี้เสมอ ในยามราคาถูกผลผลิตก็ล้นตลาด ในยามที่แพงแสนแพงมะนาวก็ไม่ให้ผลผลิต 

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา “โคราชคนอีสาน” เห็นมะนาวยักษ์ ซึ่งไม่รู้ว่าเขาเรียกกันว่าอะไร แต่ผลใหญ่ละม้ายส้มโอ กลิ่นหอมน้ำรสเปรี้ยวเช่นมะนาวทั่วไป เมื่อ “ลุงปิ่น” เกรียงศักดิ์ วัฒนศักดิ์ ผู้ก่อการใหญ่แห่งโรงเรียนอนุบาลแสนสนุก ซึ่งตั้งอยู่ที่ตำบลด่านเกวียน อ.โชคชัย จ.นครราชสีมา และผู้สืบทอดตำรับความอร่อยของ “น้ำพริกแม่สำเนียง” อีกหนึ่งของดีโคราช มักจะหอบหิ้วหรือใส่กระเช้ามาฝากเพื่อนรักอย่าง “สุนทร จันทร์รังสี” ผู้บุกเบิกหนังสือพิมพ์โคราชคนอีสาน อยู่เสมอ รู้สึกทึ่ง และไม่มีใครเชื่อว่ามันคือ “มะนาว” แต่มันก็คือ “มะนาว” 

“ลุงปิ่น” เกรียงศักดิ์ วัฒนศักดิ์ ผู้ก่อการใหญ่แห่งโรงเรียนอนุบาลแสนสนุก

และ “ลุงปิ่น” ก็คงไปซุ่มทำอะไรกับเจ้ามะนาวยักษ์นี้อยู่เหมือนกัน นอกจากที่จะคั้นน้ำออกมาแล้วกรองผสมกับน้ำแดงหรือโซดาดื่มเป็นประจำอยู่แล้ว

ที่สุดแล้ว “ลุงปิ่น” ในวัยเจ็ดสิบกว่าใกล้แปดสิบ แทนที่จะอยู่บ้านเลี้ยงหลานหรือนอนดูความสำเร็จของลูกๆ ในการบริหารโรงเรียนอนุบาลเอกชนอย่างเดียว กลับไม่เป็นเช่นนั้น เพราะนำพา “มะนาวยักษ์” หรือที่ลุงปิ่นเรียกว่า “มะนาวเทวดา” ไปให้กระทรวงอุตสาหกรรมรู้จัก รวมทั้งยังนำผลมะนาวลูกใหญ่ๆ นี้บรรจุลงกล่องส่งไปให้กรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวง อว. ด้วยความอยากรู้ว่าในมะนาวนี้มีอะไร ท่านอธิบดีก็ให้เจ้าหน้าที่นำไปวิเคราะห์ และส่งผลการวิเคราะห์กลับมา โดยพบว่า มะนาวนี้มีแมกนีเซียมในปริมาณมาก ซึ่งมีประโยชน์ต่อร่างกายมาก เสริมสร้างให้แข็งแรง 

“ลุงปิ่น” เล่าถึงที่มาของ “มะนาวยักษ์” หรือ “มะนาวเทวดา” นี้ว่า เมื่อประมาณ ๑๐ กว่าปี มีเพื่อนรักคนหนึ่งจัดคาราวาน BMW 520 ประมาณ ๗-๘ คันแล้วไปเที่ยว โดยเอามะนาวนี้ใส่กระโปรงหลังรถมา ๒ กระถาง เขาบอกว่า รู้ว่าชอบเลยเอามาให้ ๑ กระถาง เขาเอากลับไป ๑ กระถาง แล้วลุงปิ่นก็เอามะนาวต้นนั้นมาปลูกลงดินที่ด่านเกวียน สูง ๑๐ เมตร ใบใหญ่และหนา ทำไมถึงสนใจใบ เพราะเคยไปกินอาหารร้านอาหารญี่ปุ่นแล้วเขาเอาใบโฮบะวางบนเตาแล้วเอาเนื้อวางบนใบ จะทำให้เนื้อย่างมีกลิ่นหอมมากขึ้น และใบมะนาวนี้ก็ใช้ได้เช่นกัน นอกจากมีใบใหญ่แล้ว ลูกก็ดกและลูกใหญ่เท่าส้มโอ มีน้ำมาก ไม่มีเมล็ด เปลือกหนา น้ำมีกลิ่นหอม ก่อนที่จะออกเป็นลูก ดอกจะเหมือนดอกมะลิ ที่สำคัญคือเป็นมะนาวที่ไม่มีโรคแคงเกอร์ (citrus canker) ซึ่งมะนาวส้ม หรือมะกรูด จะเป็นโรคนี้ คือมีลักษณะใบไหม้และมีแผลที่ผล

“ลุงปิ่น” ตามต่อไปว่า เมื่อไม่นานมีคนญี่ปุ่นอยู่ที่กลางดง (ปากช่อง) มาปลูกมะนาวนี้ที่กลางดง แล้วส่งมะนาวนี้กลับไป  ที่ญี่ปุ่น ซึ่งเขาน่าจะเห็นคุณค่าของมะนาวนี้ ซึ่งคนไทยไม่ค่อยเห็นจึงไม่แพร่หลาย 

ส่วนสาเหตุที่ “ลุงปิ่น” ตั้งชื่อว่า “มะนาวเทวดา” เพราะนอกจากใบที่นำมาย่างเนื้อแล้ว คณะผู้ทำการวิจัยจากมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ กับมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี นำผิวมะนาวไปทำการวิจัยพบว่าสามารถต้านมะเร็งและต้านโควิดได้ จึงเรียกว่ามะนาวเทวดา ส่วนเนื้อสามารถนำไปทำแยม ในขณะที่มะนาวที่ผิวออกสีเหลือง สามารถนำไปเชื่อมแล้วนำไปแต่งบนหน้าเค้กได้อีกด้วย

เมื่อรู้ว่า “มะนาวเทวดา” นี้มีประโยชน์ ลุงปิ่นจึงไม่นิ่งดูดายและไม่วางเฉย คิดว่าต้องมีวิธีในการแปรรูปอย่างแน่นอน จึงมองไปที่หน่วยงานที่มีบทบาทด้านนี้ และลงมือเขียนจดหมายด้วยลายมือตัวเองไปถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม (พิมพ์ภัทรา วิชัยกุล) บอกว่าที่สวนมีมะนาวยักษ์นี้จำนวนมาก ทำอย่างไรจึงจะเกิดประโยชน์กับคนทั้งหลาย ผ่านไปไม่กี่วัน ก็มีเจ้าหน้าที่จากศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ ๕ (ขอนแก่น) มากัน ๒ คันรถตู้ แล้วนำมะนาว และน้ำมะนาวไป ๑ แกลลอนแปรรูปเป็นมะนาวผง ทำสำเร็จแล้วเยี่ยม ในวันที่เจ้าหน้าที่บุกสวนนั้น มีอยู่รายหนึ่งบอกว่า ที่ตะวันออกกลางเขานำผงมะนาวใส่น้ำตาลแล้วชงกับน้ำร้อนดื่ม เพราะตะวันออกกลางไม่มีมะนาว

ส่วนศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมที่ ๖ (นครราชสีมา) ซึ่งตั้งอยู่ที่อำเภอสูงเนินก็นำเปลือกมะนาวไปทำตามกรรมวิธีของคณะวิจัย แล้วส่งผลกลับมานอกจากจะเป็นยาแล้ว ยังนำไปผสมกาแฟได้อีกด้วย เพราะเปลือกเมื่อนำไปผ่านกรรมวิธีการอบที่อุณหภูมิ ๒๐๐ องศา ทำให้เป็นผงก็จะเป็นผงสีดำ นำไปผสมกาแฟ ซึ่งการทำผงมะนาวนี้ ถ้าอบในอุณหภูมิไม่สูงมากนักก็จะเป็นผงสีเขียว แต่ถ้าอุณหภูมิสูงก็จะเป็นผงสีดำ ผงจะหอมมากกลิ่นเหมือนเมนทอล จะไม่มีรสเปรี้ยว หากนำไปใส่ในผัดกระเพราก็จะได้สูตรใหม่ ส่วนผงดำก็นำไปใส่กาแฟ 

“ลุงปิ่น” บอกว่า สำหรับผู้ที่สนใจสามารถขอรับกิ่งพันธุ์ได้ ซึ่งมีการเตรียมไว้บางส่วน แต่ถ้ามีประชาชนสนใจจำนวนมาก หากกรมวิชาส่งเสริมการเกษตรหรือหน่วยงานอื่น จะสนับสนุนโดยการส่งเจ้าหน้าที่พร้อมวัสดุอุปกรณ์เข้าไปดำเนินการตอนกิ่งเพื่อขยายพันธุ์ก็สามารถติดต่อไปได้ โดย “ลุงปิ่น” ยินดีให้ดำเนินการฟรี และประชาชนก็สามารถขอรับกิ่งพันธุ์ฟรีเช่นกัน หากมีเจ้าหน้าที่เข้าไปตอนกิ่งไว้แล้ว หากมีบ้านละต้น ก็ไม่ต้องซื้อมะนาวกิน 

ท้ายสุด สิ่งสำคัญที่ “ลุงปิ่น” อยากฝากไปถึงเกษตรกรทั้งหลายว่า ถ้าปลูกพืชชนิดใดแล้วอยากแปรรูป ซึ่งเมื่อก่อนลุงปิ่นก็ไม่รู้จะทำอย่างไร ต่อมาจึงรู้ว่ากระทรวงอุตสาหกรรมสามารถช่วยเหลือได้ ซ้ำยังปฏิบัติกับเราเหมือนญาติ เช่นเมื่อครั้งที่ลุงปิ่นนั่งรถตู้โดยสารไปขอนแก่น พร้อมกับถือแกลลอนบรรจุน้ำมะนาว  ๕ กก.ไปด้วย เมื่อไปถึง บขส.ก็โทรศัพท์ไปที่ศูนย์ฯ และแจ้งว่ามาถึงแล้ว เขาก็ส่งรถตู้มารับที่ บขส. แล้วพาไปที่ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมที่ ๕ (ขอนแก่น) เรียกว่า บริการได้ประทับใจมาก

ส่วนผู้ใดที่สนใจ “มะนาวเทวดา” ของลุงปิ่นก็ติดต่อสอบถามมาที่กองบรรณาธิการฯ ได้ แต่อย่าบุกไปที่สวนของลุงปิ่นเองนะ เพราะสุนัขที่เลี้ยงไว้กว่า ๑๐ ตัวดุมาก....เราเตือนแล้วนะ...

•ทีมข่าวโคราชคนอีสาน

นสพ.โคราชคนอีสาน ปีที่ ๔๙ ฉบับที่ ๒๗๖๓ วันที่ ๑๕ เดือนมีนาคม - วันที่ ๑๔ เดือนเมษายน พ.ศ.๒๕๖๗