สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดนครราชสีมา จัดกิจกรรมนำสื่อมวลชนโคราช ๓๐ กว่าชีวิต ร่วมกิจกรรมเปิดเส้นทางท่องเที่ยวเชิงเกษตรวิถีใหม่ Low Carbon มุ่งสู่ Bluzone ไปสัมผัสบรรยากาศ บ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพล ตำบลหมูสี อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นชุมชนที่ได้รับการส่งเสริมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ชุมชนนี้มีพื้นที่ติดกับอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ เป็นป่าเขาร่มรื่นอุดมด้วยธรรมชาติที่สวยงาม เป็นต้นน้ำลำตะคองจากเขาใหญ่ไหลลงสู่อ่างเก็บน้ำลำตะคองและแม่น้ำมูล เป็นแหล่งโอโซนอากาศบริสุทธิ์ดีต่อสุขภาพ ฯลฯ ทำให้ชาวบ้านมีอายุยืนประมาณ ๗๕-๘๕ ปีหลายคน

ช่วงสายๆ เวลาประมาณ ๑๐.๐๐ น. คณะเราเดินทางไปถึง ได้พบกับคุณธันวา เชี่ยวพานิช, คุณวินัย ขันทีท้าว อดีตผู้ใหญ่บ้าน, คุณประทีป มุ่งยอดกลาง อดีตผู้ใหญ่บ้าน ซึ่งเป็นตัวแทนหมู่บ้าน และชาวบ้านอีกจำนวนหนึ่งให้การต้อนรับอย่างอบอุ่น 

จากนั้นเจ้าของพื้นที่ได้พาคณะ ชิมและชมอาหารปลอดสารพิษจากป่า และผลิตภัณฑ์แปรรูปต่างๆ เช่น กล้วยฉาบ น้ำข้าวโพดเพื่อสุขภาพ ถ่านอัดแท่งสมุนไพร แชมพูมะกรูด ขนมโบราณ เช่น ขนมห่อ ขนมตาล ขนมถ้วย ผลไม้ก็มีข้าวโพด น้อยหน่า มังคุด ลองกอง ทุเรียน กล้วยหอม มะยงชิด ซึ่งพวกเราอยู่ในช่วงท้องว่างเลยทำให้หลายคนน้ำลายสออยากลิ้มลอง

เสร็จจากการชมผลิตภัณฑ์ของวิสาหกิจชุมชน การหาข้อมูลตลอดทั้งสัมภาษณ์ผู้สูงอายุแล้ว ก็เป็นเวลาเที่ยงกว่าๆ พวกเราได้ลิ้มรสอาหารพื้นบ้าน รสชาติดั้งเดิมแบบโบราณกันอย่างเอร็ดอร่อย ชนิดที่ต้องยกนิ้วให้ (๒ มือ) เนื่องจากเป็นฝีมือแม่ครัวหัวป่าก์ที่ระดมมาทั้งหมู่บ้าน เพื่อทำให้คณะของพวกเราได้ทานโดยเฉพาะ

เมื่อถึงเวลาที่เป็นพิธีการ ก็มีการเสวนากลุ่มเล็กๆ เรื่อง “การท่องเที่ยวเกษตรวิถีใหม่ Low Carbon สู่ Blue Zone” ซึ่งเป็นเป้าหมายหนึ่งของการมาเยี่ยมชมชุมชนแห่งนี้

คุณธันวา เชี่ยวพานิช ตัวแทนชุมชน เล่าถึงภูมิหลังของหมู่บ้านแห่งว่า แต่ก่อนเป็นหมู่บ้านที่ห่างไกลจากตัวอำเภอ ไกลความเจริญ มีสภาพเป็นบ้านป่าบ้านดง สืบทอดการทำการเกษตร ปลูกไม้ผลจากบรรพบุรุษ ไม่ได้สนใจการเปลี่ยนแปลงของโลก จึงไม่มีความคิดที่จะเปลี่ยนวิถีชีวิตจากเชิงเกษตรไปเป็นวิสาหกิจท่องเที่ยวชุมชนแต่อย่างใด 

คุณธันวา เชี่ยวพานิช ตัวแทนชุมชน

หมู่บ้านทั้งสองได้พัฒนาตนเองและทำตามคำแนะนำจากส่วนราชการ เช่น ผลิตสินค้าแปรรูปโอทอป (OTOP) การจัดตั้งวิสาหกิจชุมชน กระทั่งเมื่อประมาณเดือนสิงหาคม ๒๕๖๒ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานนครราชสีมา ร่วมกับ บริษัท ฟายด์ โฟล์ค จำกัด ได้นำกิจกรรมปั่นจักรยานท่องเที่ยวมาเผยแพร่ เพื่อหาแนวทางส่งเสริมการท่องเที่ยวและสร้างรายได้ให้กับชุมชน จากการเปิดตัวครั้งนี้มีนักท่องเที่ยว ส่วนราชการ ตลอดทั้งผู้คนที่หลากหลาย เข้ามาสัมผัสกับบรรยากาศของพื้นที่นี้ ได้ให้ข้อคิดข้อแนะนำ ชาวบ้านตกผลึกหันมาปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตชุมชนแบบดั้งเดิม โดยการใช้ต้นทุนจากทรัพยากรธรรมชาติสร้างรายได้แก่ชุมชน เพื่อให้คนในชุมชนไม่ต้องทิ้งถิ่นไปทำงานที่อื่น เป็นลูกจ้างในโรงแรม สนามกอล์ฟ หรือบ้านพักต่างๆ จึงเป็นที่มาของการท่องเที่ยวของชุมชนด้วยการปั่นจักรยาน

ดร.วัชรี ปรัชญานุสรณ์ ประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวจังหวัดนครราชสีมา กล่าวถึงที่มาโครงการ Blue Zone (บลูโซน) ว่าได้เล็งเห็นว่าบ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพล เป็นพื้นที่ที่มีคุณสมบัติเป็น Low Carbon ซึ่งหมายถึง มีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ต่ำ และคำว่า “คาร์บอน” ใช้แทนก๊าซอื่นๆ ที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก การเที่ยวโดยจักรยานเป็นการลดคาร์บอนได้อย่างหนึ่ง ถือว่าเป็นรูปแบบใหม่จากการท่องเที่ยวทั่วไป ถ้าหากสามารถพัฒนาได้ในเชิงประจักษ์แล้ว หมู่บ้านแห่งนี้จะมีบรรยากาศดี เป้าหมายต่อไปน่าจะพัฒนาไปสู่การเป็นพื้นที่ Blue Zone (บลูโซน) แห่งที่ ๖ ให้เป็นที่ยอมรับและเป็นต้นแบบ แม้จะมีจังหวัดอื่นๆ เริ่มเคลื่อนไหวเรื่องนี้กันแล้วก็ตาม 

ดร.วัชรี ปรัชญานุสรณ์ ประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวจังหวัดนครราชสีมา

อย่างไรก็ดี เรื่องนี้เป็นงานเชิงวิชาการ จึงได้ประสานปรึกษาขอคำแนะนำจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และเมื่อวันที่ ๒ กรกฎาคม ๒๕๖๗ มีการจัดประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) สัญจร ที่จังหวัดนครราชสีมา ทางชาวบ้านได้เสนอโครงการนี้ต่อ ครม.

ดร.มัลลิกา สังข์สนิท รองอธิการบดีฝ่ายพันธกิจสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (มทส.) กล่าวว่า มหาวิทยาลัยฯ เข้ามาส่งเสริมโครงการนี้ในด้านวิชาการ การให้ความรู้และปลุกจิตสำนึกแก่ชุมชน เพื่อผลักดันให้โครงการนี้บรรลุเป้าหมาย โดยตั้งสมมติฐานว่า ทำไมเมืองต้นแบบ ๕ ประเทศ จึงมีประชากรอายุยืน มหาวิทยาลัยฯ กำลังศึกษารูปแบบของต่างประเทศเพื่อปรับประยุกต์ให้เข้ากับบ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพล เช่น การกำจัดขยะมูลฝอยการปลูกผัก การปลูกข้าว การทานอาหารที่มีคุณค่าต่อสุขภาพ ซึ่งต้องอาศัยเวลา แต่ปัจจุบันยังไม่ได้ข้อสรุป

ดร.มัลลิกา สังข์สนิท รองอธิการบดีฝ่ายพันธกิจสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (มทส.)

ผู้แทนสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุขได้นำแนวคิด Blue Zone มาปรับใช้กับสังคมไทย ให้ชื่อว่า “เมืองสุขภาพดี (Healthy City)” โดยเมืองสุขภาพดีวิถีชุมชน คนอายุยืน มีเกณฑ์ ๗ ข้อ ได้แก่ กินดี อยู่ดี อารมณ์ดี สติปัญญาดี สิ่งแวดล้อมดี สังคมดี และระบบบริการสุขภาพดี ที่จังหวัดนครราชสีมาได้นำร่องที่บ้านเกาะลอย ตำบลหนองกราด อำเภอด่านขุนทด แต่ไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควร

คุณรุ่งทิพย์ บุกขุนทด ผู้อำนวยการ ททท.สำนักงานนครราชสีมา ผู้ร่วมเสวนาเล่าว่า วิสาหกิจท่องเที่ยวชุมชนบ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพล เริ่มจากการที่ ททท.ได้เล็งเห็นถึงกิจกรรมที่จะสร้างรายได้ให้กับชุมชน ดังนั้น เมื่อประมาณปี ๒๕๖๒ จึงได้นำกิจกรรมปั่นจักรยานท่องเที่ยวมาทดลอง สำหรับโครงการ Blue Zone นั้น ยินดีสนับสนุนตามบทบาทหน้าที่คือ จะประชาสัมพันธ์ให้นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศมาเที่ยวที่นี่

อีกคนที่เป็นหญิงแกร่งของการท่องเที่ยวเขาใหญ่ คือ คุณพันชนะ วัฒนเสถียร หรือ เตเต้ นายกสมาคมท่องเที่ยวเขาใหญ่ และเจ้าของร้านอาหารเป็นลาว กล่าวเสริมว่า เขาใหญ่เป็นหนึ่งในมรดกโลก ดังนั้นกิจกรรมท่องเที่ยวชุมชนบ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพล จะช่วยเสริมความเป็นมรดกโลกของเขาใหญ่ได้เป็นอย่างดีซึ่งทุกคนทุกภาคส่วนต้องร่วมมือช่วยกัน

พันชนะ วัฒนเสถียร นายกสมาคมท่องเที่ยวเขาใหญ่ และเจ้าของร้านอาหารเป็นลาว

Blue Zone เป็นคำที่มีความหมายว่า เป็นพื้นที่ที่มีประชากรอายุยืน โดยเฉลี่ยตั้งแต่ ๙๐-๑๐๐ ปี ที่สำคัญคือการมีสุขภาพแข็งแรง มีความจำดี ซึ่งปัจจุบันในโลกมี ๕ แห่ง ได้แก่ ซาร์ดิเนีย ประเทศอิตาลี, โอกินาวา ประเทศญี่ปุ่น, นิคอยา ประเทศคอสตาริกา, โลมาลินดา ในรัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา และอิคาเรีย ประเทศกรีซ 

แต่ละแห่งมีการดำรงชีวิตแตกต่างกันตามวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนในท้องถิ่น เช่น ที่โอกินาวา ของญี่ปุ่น มีอากาศบริสุทธิ์ ผู้สูงวัยมีการขยับร่างกายเป็นประจำ ด้วยการทำสวนผักหรือสวนพืชสมุนไพร สำหรับอาหารส่วนใหญ่มาจากพืช อาทิ เต้าหู้ และซุปที่ทำจากถั่วเหลือง ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงของโรคหัวใจและโรคมะเร็งเต้านม สำหรับเมืองซาร์ดิเนีย ของอิตาลี มีอากาศอบอุ่นเกือบทั้งปี ใช้การเดินเท้ามากกว่าขึ้นรถทำให้ได้ออกกำลังกายเป็นประจำ ส่วนอาหาร คือ ชีสนมแกะที่อุดมไปด้วยกรดไขมันโอเมก้า ๓ สูง ดื่มนมแพะ เพื่อลดความเสี่ยงโรคหัวใจและอัลไซเมอร์ เลือกทานอาหารที่มีไขมันต่ำและผัก ดื่มไวน์แดงวันละไม่เกิน ๒ แก้ว เป็นต้น

กลุ่มผู้สูงอายุที่อายุยืน

แม้กระทรวงสาธารณสุขจะใช้ชื่อว่า “เมืองสุขภาพดี” แต่คณะทำงานของชุมชนชอบที่จะใช้คำว่า “บลูโซน” มากกว่า สำหรับโครงการ Low Carbon เพื่อพัฒนาไปสู่ Blue Zone ยังเป็นเพียงการเริ่มต้น ซึ่งปัจจุบันอยู่ระหว่างการศึกษารูปแบบ (Model) และเกณฑ์ชี้วัด ที่สอดคล้องเหมาะสมกับลักษณะของสังคมบ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพล  

เสร็จจากการเสวนา คณะชุมชนฯ ได้นำพวกเราปั่นจักรยานลอดอุโมงค์ต้นไม้ ชมภูมิทัศน์ไปตามเส้นทางธรรมชาติรอบหมู่บ้าน ซึ่งถือว่าเป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมการออกกำลังกายหลายคนสนุกกับการปั่น มีเสียงกรี๊ดกร๊าดเป็นระยะ บางคนแวะชิมผลไม้จากสวนของชาวบ้าน เช่น มังคุด ทุเรียน ลองกอง มะยงชิด กล้วยหอม แวะชมสวนเกษตรพอเพียง เกษตรอินทรีย์ผสมผสาน ฟาร์มเป็ด-ไก่ กิจกรรมทำด้วยมือจากสวนครัว และซื้อนำกลับไปเป็นของฝากและของที่ระลึกกันเต็มมือ  

จากการสัมผัสกับบรรยากาศ พวกเราเชื่อว่าบ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพลแห่งนี้ เป็นพื้นที่ค่อนข้างปราศจากมลภาวะเป็นพิษ คือมีคาร์บอนต่ำ เพราะไม่ค่อยพบเห็นรถมอเตอร์ไซค์ รถยนต์ วิ่งกันพลุกพล่านในหมู่บ้านเช่นที่อื่น อีกทั้งชาวบ้านใช้รถจักรยานเป็นส่วนใหญ่

การปั่นจักรยานของคณะเรามาสิ้นสุดที่วัดท่ามะปรางค์ ซึ่งมีหลวงพ่อใหญ่พระประธานอายุกว่า ๑๐๐ ปี ที่ชาวบ้านและศาสนิกชนเลื่อมใสศรัทธา เมื่อจอดจักรยานไว้หน้าโบสถ์ก็พากันไปนมัสการ ชำเลืองเห็นบางคนทำปากขมุบขมิบ คงจะอธิษฐานขอพรตามที่ตนมุ่งหวัง แต่เดาว่าคงจะขอให้ถูกรางวัลที่ ๑ (ฮ่าๆ)

เวลาคล้อยเย็น ก่อนขึ้นรถคณะของเรา โบกมือลาบ้านท่ามะปรางค์-บ้านคลองเพล เพื่อเดินทางไปทำภารกิจต่อ....... สัญญาว่ามีโอกาสจะมาใหม่.......เด้อ

โปรดติดตามการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสนุกๆ ตอนต่อไป

นสพ.โคราชคนอีสาน ปีที่ ๕๐ ฉบับที่ ๒๗๖๙ วันที่ ๑๕ เดือนกันยายน - วันที่ ๑๔ เดือนตุลาคม พ.ศ.๒๕๖๗