เมื่อวันที่ ๒ เมษายน ๒๕๖๘ ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น (มข.) จัดพิธีมอบรางวัลเชิดชูเกียรติศิลปินมรดกอีสาน และผู้มีผลงานดีเด่นวัฒนธรรมสัมพันธ์ ณ ห้องประชุมออดิทอเรียม อุทยานวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดย รศ.นพ.ชาญชัย พานทองวิริยะกุล อธิการบดี กล่าวคำถวายอาศิรวาทราชสดุดีสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ต่อด้วยการลำถวายพระพรโดยหมอลำ ดร.ฉวีวรรณ พันธุ ศิลปินแห่งชาติ ประจำปี ๒๕๓๖ และการเป่าแคนโดย นายพงศพร อุปนิ (อ้น แคนเขียว)

โครงการมอบรางวัลศิลปินมรดกอีสานและผู้มีผลงานดีเด่นวัฒนธรรมสัมพันธ์เป็นพันธกิจของมหาวิทยาลัยขอนแก่น เพื่อสืบสานและเผยแพร่ความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมสู่เครือข่ายชุมชนทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย รวมถึงอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ตลอดจนสร้างความร่วมมือทางวิชาการและสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจ โดยดำเนินการมาตั้งแต่ปี ๒๕๔๘ เพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติและสนับสนุนให้บุคคลและองค์กรเหล่านั้นสร้างสรรค์ผลงานอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน โดยในปีนี้มีศิลปินที่สร้างสรรค์ผลงานดีเด่นในสาขาต่างๆ รวม ๒๕ ราย และ ๑ องค์กร เพื่อส่งเสริมให้เกิดการสืบสานศิลปวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน ซึ่งในสาขาภาษาและวรรณกรรม มีผู้ได้รับรางวัล ๒ คน ได้แก่ พระครูวิเวกธรรมธารี (พวงพิด ธมฺมธโร, วรรณกรรมพุทธศาสนา) และ ดร.เมตต์ เมตต์การุณ์จิต (ภาษาถิ่นโคราช)

ดร.เมตต์ เมตต์การุณ์จิต มีผลงานเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายคือ “พจนานุกรมภาษาโคราช” ซึ่งจัดพิมพ์มาตั้งแต่ครั้งที่ ๑ เมื่อ พ.ศ.๒๕๓๒ และมีการแก้ไขปรับปรุงเพิ่มเติมมาจนถึงครั้งที่ ๗ ในปี พ.ศ.๒๕๖๐ นับเป็นเวลากว่า ๓๖ ปีมาแล้ว ในด้านการอนุรักษ์ภาษาและวัฒนธรรมพื้นบ้านโคราช ได้ทำการรณรงค์มาตั้งแต่ก่อนปี ๒๕๒๘ เป็นต้นว่า จัดตั้งชมรมอนุรักษ์ภาษาและวัฒนธรรมพื้นบ้าน จัดทำเทปคาสเซ็ตเพลงโคราช ซึ่งสมัยนั้นยังไม่มีใครทำ ถือว่าเป็นการจุดประกายการจัดทำเทปเพลงโคราชในเวลาต่อมา จัดสอนเชิงฝึกหัดร้องเพลงโคราชแก่ผู้สนใจ และได้เชิญนายพงษ์เทพ กระโดนชำนาญ มาเป็นวิทยากรด้วย ผลิตเทปคาสเซ็ทตลกเป็นภาษาโคราช เขียนคำศัพท์ภาษาโคราชตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์โคราชรายวัน (โคราชคนอีสาน) ฉบับละคำ จัดทำรายการภาษาโคราชอาทิตย์ละคำออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ปรากฏว่าได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก

สำหรับผลงานวัฒนธรรมพื้นบ้านโคราชที่สำคัญๆ นั้น ดร.เมตต์ได้จัดทำเทปฝึกหัดร้องเพลงโคราช โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก อบจ.นครราชสีมา เพื่อให้คนโคราชร้องเพลงโคราชได้อย่างน้อย ๑ กลอนเพลง เพราะคิดว่าถ้าเป็นคนโคราชแล้วร้องเพลงโคราชไม่ได้ดูจะเสียชื่อ และรนณรงค์ฟื้นฟูการเล่นสะบ้าในช่วงเทศกาลสงกรานต์ช่วงปี พ.ศ.๒๕๒๘ ฯลฯ

ดร.เมตต์ เปิดเผยว่า รู้สึกภูมิใจที่ได้รับรางวัลและที่สำคัญคือได้สร้างชื่อเสียงให้แก่โคราช ซึ่งโคราชเป็นเมืองหญิงกล้า เมืองคนมีภูมิปัญญาและปราชญ์ชาวบ้านไม่ด้อยกว่าคนเมืองอื่น และตนได้สร้างสรรค์งานเป็นที่ประจักษ์
ทั้งนี้ ผู้ได้รับโล่เชิดชูเกียรติศิลปินมรดกอีสาน ประจำปี ๒๕๖๘ ประกอบด้วย อมรศิลปินมรดกอีสาน มีผู้ได้รับการเชิดชูเกียรติ ๑ คน ได้แก่ นายเลิศ ศรีโชค (ประพันธ์เพลงลูกทุ่ง)

สาขาทัศนศิลป์มีผู้ได้รับการเชิดชูเกียรติ ๒ คน ได้แก่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์สุรสิทธิ์ เสาว์คง (จิตรกรรมไทยร่วมสมัย) และผู้ช่วยศาสตราจารย์คเณศ ศีลสัตย์ (จิตรกรรมร่วมสมัย), สาขาวรรณศิลป์มีผู้ได้รับการเชิดชูเกียรติ ๒ คน ได้แก่ ศาสตราจารย์ศุภชัย สิงห์ยะบุศย์ (วรรณกรรมร่วมสมัย) และนายชูเกียรติ ฉาไธสง (วรรณกรรมร่วมสมัย)

สาขาศิลปะการแสดง มีผู้ได้รับการเชิดชูเกียรติ ๑๐ คน ได้แก่ นายจรัส ลาดนอก (หมอลำจรัส ลิ้นระนาด, ลำกลอนทำนองพุทไธสง), นางทุมมา ปะกิระเณย์ (หมอลำปทุมทิพย์ ศรีทอง, ลำเรื่องต่อกลอนทำนองกาฬสินธุ์), นายสุวิทย์ สารเงิน (อ้ายเซียงจ่อย หมอลำไทเลย, ลำแมงตับเต่าไทเลย), นายภักดี พลล้ำ (ลำเรื่องต่อกลอนทำนองขอนแก่น), นายสุพัฒน์ บัวนุภาพ (หมอลำสุพัฒน์ เสียงทอง, ลำกลอนทำนองขอนแก่น), นายยิ่งยง บัวงาม (ยิ่งยง ยอดบัวงาม, ขับร้องเพลงลูกทุ่ง), นางอำนวย จันโทสี (เดือนเพ็ญ อำนวยพร, ลูกทุ่งหมอลำ), นายปรมินทร์ พุทธโคตร (อาวแท็กซี่, ตลกลูกทุ่งอีสาน), นางปุณณภา แก้วไทรเลิศ (รสริน จันทรา, นักแสดง), นายชัยบดินทร์ สาลีพันธ์ (ฟ้อนภูไทเรณู)

สำหรับผู้ได้รับรางวัลผู้มีผลงานดีเด่นด้านวัฒนธรรมสัมพันธ์ประจำปี ๒๕๖๘ ประกอบด้วย สาขาอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ได้แก่ นางเสงี่ยมจิต จันทร์บุญ (ผ้าทอลายขิด), สาขาการแพทย์หรือเภสัชกรรมแผนไทย นวดไทย หรือสปา ได้แก่ นายพรมมา จันทะแสน (แพทย์แผนไทย), สาขานิเวศวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ นายจีระศักดิ์ ตรีเดช, สาขาผู้ประกอบการชุมชน กลุ่มชุมชน หรือวิสาหกิจชุมชน ได้แก่ นายสวาท อุปฮาด (ธุรกิจภูมิปัญญาอาหารอีสาน)
สาขาศิลปกรรม ๖ คน ได้แก่ นายสังคม ทองมี (ทัศนศิลป์), นางทองปน แทนสา (หมอลำทองปน จันทร์คำภา, ลำกลอนทำนองพุทไธสง), นางนันทนา การเกษม (หมอลำนันทนา แก้วเสด็จ, ลำกลอนประยุกต์), นายสมนึก ชื่นนิรันดร์ (ยายหวึ่ง ใจเกินร้อย, ตลกหมอลำ), นายพีรพัฒน์ สวัสดิ์มูล (พี สะเดิด, ขับร้องเพลงลูกทุ่ง), นายพงศพร อุปนิ (อ้น แคนเขียว, ดนตรีพื้นบ้านอีสาน แคน)

สาขาภาษาและวรรณกรรม มี ๒ คน ได้แก่ พระครูวิเวกธรรมธารี (พวงพิด ธมฺมธโร, วรรณกรรมพุทธศาสนา) และ ดร.เมตต์ เมตต์การุณ์จิต (ภาษาถิ่นโคราช), สาขาศาสนาและประเพณี ได้แก่ พระพิพัฒน์วชิราคม วิ. (เจริญ ฐานยุตฺโต), สาขาอาหารและโภชนาการ ได้แก่ นายสุทธิพงษ์ สุริยะ (ออกแบบอาหาร) และสาขาสื่อสารวัฒนธรรม ได้แก่ นิตยสารรายเดือน “ทางอีศาน”

การมอบรางวัลนี้ถือเป็นการต่อยอดแผนงานด้านศิลปวัฒนธรรมควบคู่ไปกับแผนงานด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และวิทยาศาสตร์สุขภาพ ที่มหาวิทยาลัยขอนแก่นมีนโยบายชัดเจนและสร้างผลงานเป็นที่ประจักษ์ต่อสังคมไทยและสังคมนานาชาติมาอย่างต่อเนื่อง สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การบริหารตามหลักธรรมาภิบาลที่ดีและการชี้นำสังคม และการบริการวิชาการเพื่อสร้างประโยชน์ให้สังคมของมหาวิทยาลัยขอนแก่น