การมีลูกถือเป็นความใฝ่ฝันของคู่สามีภรรยาจำนวนมาก แต่หากพยายามมีลูกด้วยวิธีธรรมชาติแล้วไม่ประสบความสำเร็จ จนรู้สึกกังวลว่าตัวเองจะเข้าข่ายภาวะมีบุตรยากหรือไม่ นี่คือ 5 เรื่องเกี่ยวกับการประเมินภาวะมีบุตรยากที่คุณต้องรู้ก่อนเข้ารับการตรวจ!

ภาวะมีบุตรยากคืออะไร?

            การประเมินภาวะมีบุตรยาก มีหลักเกณฑ์ง่าย ๆ คือ ภาวะที่คู่สมรสที่แต่งงานแล้วและมีความพยายามมีบุตรตามธรรมชาติเป็นเวลา 1 ปี โดยไม่มีการป้องกัน แต่ยังไม่ตั้งครรภ์ ถือเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อย ส่งผลกระทบต่อคู่สมรสทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมเลยทีเดียว

สาเหตุการมีบุตรยากที่ควรรู้

สาเหตุการมีบุตรยากสามารถเกิดขึ้นได้กับทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง โดยสาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่

สาเหตุจากฝ่ายหญิง

• ปัญหาเกี่ยวกับรังไข่ เช่น รังไข่ไม่ตกไข่ รังไข่ทำงานผิดปกติ
• ปัญหาเกี่ยวกับท่อนำไข่ เช่น ท่อนำไข่อุดตัน ท่อนำไข่อักเสบ
• ปัญหาเกี่ยวกับมดลูก เช่น มดลูกผิดรูป มดลูกอักเสบ
• ปัญหาเกี่ยวกับเยื่อบุโพรงมดลูก เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกบาง เยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ
• ปัญหาเกี่ยวกับฮอร์โมน เช่น ภาวะไข่ไม่ตกเรื้อรัง ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ

สาเหตุจากฝ่ายชาย

• ปัญหาเกี่ยวกับอัณฑะ เช่น อัณฑะไม่ผลิตอสุจิ อสุจิไม่แข็งแรง
• ปัญหาเกี่ยวกับท่อนำอสุจิ เช่น ท่อนำอสุจิอุดตัน
• ปัญหาเกี่ยวกับฮอร์โมน เช่น ภาวะฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนต่ำ

วิธีประเมินภาวะมีบุตรยาก

การประเมินภาวะมีบุตรยากเป็นขั้นตอนสำคัญในการวินิจฉัยและรักษาภาวะมีบุตรยาก แพทย์จะซักประวัติและตรวจร่างกายของคู่สมรสทั้งสองฝ่าย เพื่อหาสาเหตุที่อาจทำให้เกิดภาวะมีบุตรยากนั่นเอง

การซักประวัติ

แพทย์จะสอบถามประวัติการแต่งงาน ประวัติการมีประจำเดือน ประวัติการเจ็บป่วย ประวัติการใช้ยา ประวัติการสูบบุหรี่และดื่มสุรา ประวัติการผ่าตัด เป็นต้น

การตรวจร่างกาย

แพทย์จะตรวจร่างกายทั่วไปของคู่สมรสทั้งสองฝ่าย เช่น วัดความดันโลหิต วัดระดับฮอร์โมน เป็นต้น การตรวจร่างกายเฉพาะสำหรับฝ่ายหญิง ได้แก่ การตรวจภายใน การตรวจอัลตราซาวนด์ช่องท้อง การตรวจมดลูกและรังไข่ การตรวจปากมดลูก การตรวจเยื่อบุโพรงมดลูก เป็นต้น การตรวจร่างกายเฉพาะสำหรับฝ่ายชาย ได้แก่ การตรวจอัณฑะ การตรวจต่อมลูกหมาก การตรวจน้ำอสุจิ เป็นต้น

การบำรุงร่างกายเตรียมมีบุตร

หลังจากประเมินภาวะมีบุตรยากแล้ว การบำรุงร่างกายเตรียมมีบุตรคืออีกหนึ่งเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ เพราะจะช่วยเพิ่มโอกาสในการตั้งครรภ์ ซึ่งคู่สมรสควรรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มสุรา พักผ่อนให้เพียงพอ และลดความเครียดจะเป็นการดีที่สุด

วิธีรักษาภาวะมีบุตรยาก

• การให้ยา เช่น ยากระตุ้นการตกไข่ ยาปรับสมดุลฮอร์โมน เป็นต้น
• การผ่าตัด เช่น การผ่าตัดแก้ไขท่อนำไข่อุดตัน การผ่าตัดแก้ไขมดลูกผิดรูป เป็นต้น
• การทำเด็กหลอดแก้ว (IVF) และการทำ ICSI
• การรับบริจาคอสุจิ ไข่ หรือตัวอ่อน

หากคู่สมรสที่แต่งงานแล้วและมีความพยายามมีบุตรตามธรรมชาติเป็นเวลา 1 ปี โดยไม่มีการป้องกัน แต่ยังไม่ตั้งครรภ์ ควรไปพบแพทย์เพื่อประเมินภาวะมีบุตรยาก เพื่อหาสาเหตุที่อาจทำให้เกิดภาวะมีบุตรยากและรับการรักษาที่เหมาะสมต่อไป